Clean Light de jongensdroom van Arne Aiking

Een werelduitvinder. Zo kan je Arne Aiking wel noemen. De in Nederland wonende Canadees van Scandinavische en Nederlandse afkomst zei Canada vaarwel, omdat hij zijn ideeën over gewasbescherming door middel van UV-licht in Nederland verder wilde onderzoeken en exploiteren. Slechts ruim één jaar na die stap zet Aiking de wereld van schimmelbestrijding op z’n kop. Schimmels bij diverse gewassen in de glastuinbouw én de roemruchte aardappelziekte phytophthora kunnen voortaan duurzaam, zonder chemische middelen en zonder residuen op het gewas bestreden worden. Hoe één pionier een wereldwijd verschil maakt…

Aiking: ‘Ik had in Canada bij een Zweeds ingenieursbureau in de bosbouw gewerkt. In 1992 had ik boompjes voor bosaanplant moeten ophalen bij een kweker, maar door omstandigheden werden ze later gehaald dan had gemoeten, waardoor er schimmels waren gaan groeien. Die leverancier zei toen: ‘Arne, als dat Zweedse bedrijf waar jij voor werkt nou eens een systeem ontwikkelde waarbij je een beetje UV-licht onder die bomen brengt, zijn mijn schimmelproblemen opgelost’. Dat bleef in mijn hoofd rondspoken. Dus ja, uit het cynische grapje dat die leverancier maakte omdat ik die bomen te laat ophaalde, is het idee geboren om schimmels te bestrijden met UV-licht.’

Betrouwbaar onderzoeksklimaat
Het zou nog dertien jaar duren voordat Aiking handen en voeten ging geven aan dat idee. ‘Ik wilde de techniek in Nederland ontwikkelen. Een baby is afhankelijk van de goedwillendheid en betrouwbaarheid van de mensen om hem heen. De onderzoeker in Wageningen is tamelijk veilig in zijn baan. In Amerika weet de onderzoeker niet of hij volgend jaar nog een baan heeft. Hij kan met je idee aan de haal gaan of collega’s vragen patent in te dienen. In Amerika was ik bovendien de Cornell University waar je in alle kantoren awards ziet hangen van de grote chemische bedrijven, niet binnengekomen. Als ik bij Cornell was gekomen met het verhaal dat we met mijn idee het gebruik van hun middelen drastisch zouden kunnen verminderen, was ik niet aan de bak gekomen. In Wageningen wel.’

Doorbraak phytophthora
Aiking dacht aanvankelijk met zijn vinding een prachtig product te hebben voor de glastuinbouw. Ondertussen is echter gebleken dat UV-licht ook phytophthora bestrijdt: ‘Dr. Geert Kessel heeft bewezen dat er bij 10 mJ UV-licht per cm2, en dat is een zeer veilige dosering, min of meer geen ontkieming is van de sporen, terwijl zonder maatregelen 25 procent ontkiemt. Dezelfde dosering heb je nodig om de schimmel te doden. UV-licht is dus voor tomaten, komkommers, bosuien en paprika’s in de kassen interessant, maar voor aardappels is het nog veel interessanter. Zo’n 80 procent van alle chemicaliën in Europa gaat in de bestrijding van phytophthora zitten.’

Uit eigen portemonnee
Al met al heeft Clean Light zich razendsnel ontwikkeld. ‘Binnen een jaar was het een BV geworden en na een jaar lag er een EU- en een TCP-patent, had ik licentiehouders en draaiende apparaten. Ook een aantal van de grote kwekerketens werkt al samen met ons. Zij vinden het interessant, omdat ze hun kwekers met deze methode kunnen ondersteunen en strengere eisen aan hun kwekers kunnen stellen. De Nederlandse tuinbouwsector wil wel, kijkt graag naar nieuwe ideeën. En er waait in Nederland een wind van ‘innovatie moet’. Het is een bijna magisch begrip, de oplossing voor alles. Er waait ook een wind dat bestrijdingsmiddelen slecht zijn. En het klimaat in Nederland is dat men ondernemertjes in de kennissector graag tot een succes wil maken. Dus de sterren staan hier goed. ‘I strolled into town’, als een vreemdeling. Dat zo’n vreemdeling met ‘alleen maar een idee’ en toendertijd zonder enig bewijsmateriaal dat het idee levenskracht heeft, wordt getolereerd in dit land is heel plezierig. Ik had hier geen enkel netwerk. Maar ik klopte aan in Wageningen, waar het netwerk in de food is gevestigd en binnen no time werd ik welkom geheten in dat netwerk. Een innovatie is fragiel. Je kunt altijd onderuit. Maar zo langzamerhand ben ik overtuigd dat het met Clean Light goed komt. Een jongensdroom komt uit. Ja, zo zie ik het wel.’

Winnaar AgroVak Award Akkerbouw
Schimmels bij tomaten, paprika’s en komkommers, maar ook bij teelten als gerbera’s, sla en bloembollen en meeldauw bij rozenkunnen met behulp van de door Clean Light ontwikkelde UV-gewasbeschermingmethode bestreden worden. Onderzoeksrapport nr. 395 van Wageningen Universiteit (PPO) heeft bevestigd dat de UV-gewasbeschermingmethode ook zeer effectief de sporen van Phythophtora infestans doodt bij een dosering van slechts 10 mJ per cm2. Naast de kostenbesparingen op chemische bestrijdingsmiddelen is een voordeel dat de methode toepasbaar is in de buurt van mensen, dieren en oppervlaktewater, ook wanneer het regent of hard waait.

De UV-gewasbeschermingmethode mag bovendien duurzaam genoemd worden. De meest stringente regelgeving in de Europese landbouw is opgesteld door de SKAL, dat heeft bevestigd dat de methode voldoet aan de SKAL-normen. Boeren die hun gewas beschermen met de UV-methode brengen hun EKO-certificaat dan ook niet in gevaar. Gangbare boeren weten ‘dat als het van SKAL mag, het ook van andere, minder strenge instanties mag’. De UV-gewasbeschermingmethode is beschermd door een Europees patent. Clean Light en Dubex (ontwikkelaar van de machinerie) wonnen voor de methode de AgroVak Award 2006 in de categorie akkerbouw.